معافیتها و تعرفههای ترجیحی واردات
مهمترین مسیرهای قانونی کاهش یا حذف حقوق ورودی: کالاهای اساسی و دارو، ماشینآلات خط تولید، سرمایهگذاری خارجی، مناطق آزاد، و معافیتهای ارزش افزوده.
تعرفه ترجیحی، نه معافیت کامل
بیشتر «تخفیفها» در قانون بودجه به شکل حقوق گمرکی ترجیحی اعمال میشود: دارو و مواد اولیه پزشکی، شیرخشک اطفال، کالاهای اساسی و نهادههای دامی با حقوق گمرکی حدود ۱٪ و ماشینآلات و تجهیزات تولید، قطعات و مواد واسطهای با حقوق گمرکی حدود ۲٪. این نرخها سالانه بازنگری میشوند و شمول هر سرفصل باید از متن قانون و ابلاغیهها بررسی شود.
ماشینآلات خط تولید و سرمایهگذاری
ماشینآلات موردنیاز برای ایجاد یا توسعه خط تولید — با تأیید وزارت صمت — معمولاً از نرخ ترجیحی برخوردارند. در قالب قانون تشویق سرمایهگذاری خارجی (FIPPA) نیز برای پروژههای تأییدشده، امکانات و معافیتهایی در نظر گرفته شده است. نکته مهم: نرخ ترجیحی خودبهخود اعمال نمیشود؛ مجوز و مستندات باید قبل از ورود کالا آماده باشد.
مناطق آزاد و ویژه اقتصادی
ورود کالا به مناطق آزاد تجاری-صنعتی (مانند منطقه آزاد انزلی) برای مصرف در همان منطقه معمولاً از پرداخت حقوق ورودی معاف است؛ اما خروج همان کالا به سرزمین اصلی مشمول مقررات و تعرفههای عادی میشود. این مسیر برای انبارداری، مونتاژ یا فراوری در داخل منطقه منطقی است، نه برای دور زدن تعرفه سرزمین اصلی.
معافیتهای مالیات بر ارزش افزوده
نرخ عمومی ارزش افزوده ۱۰٪ است، اما فهرست معافیتها شامل اقلامی مانند محصولات کشاورزی فراورینشده میشود. معافیت ارزش افزوده مستقل از حقوق ورودی است: کالایی ممکن است حقوق ورودی داشته باشد ولی از ارزش افزوده معاف باشد، یا برعکس. فهرست بهروز معافیتها را از سازمان امور مالیاتی بررسی کنید.
پرسشهای رایج
آیا واردات شخصی هم معافیت دارد؟
مسافران تا سقف مقرر سالانه از معافیت مسافری برخوردارند و واردات تجاری با کارت بازرگانی قواعد جدایی دارد؛ سقف و شرایط را از آییننامه مسافری گمرک بررسی کنید.
معافیت مناطق آزاد یعنی چه؟
کالایی که وارد منطقه آزاد میشود و در همانجا مصرف یا فراوری میشود، حقوق ورودی نمیدهد؛ ولی ورود همان کالا به سرزمین اصلی مشمول تعرفه عادی است.